gia lai thuộc tỉnh nào

Gia Lai

Diện tích: 15.536,9 km2

Bạn đang xem: gia lai thuộc tỉnh nào

Dân số: 1.213.750 người (số liệu tổng hợp năm 2008)

Mã vùng: 84 - 059

Tỉnh lỵ: Thành phố Pleiku.

Thành phố: Pleiku.

Thị xã: An Khê, Ayun Pa.

Các huyện: Đak Pơ, Đak Đoa, Chư Pah, Chư Prông, Chư Sê, Đức Cơ, Ia Grai, Kbang, Krông Pa, Kông Chro, Mang Yang, Ia Pa, Phú Thiện, Chư Pưh.

Dân tộc: Việt (Kinh), Jrai, Bahnar,...

Gia Lai với nhiệt độ nhiệt đới gió mùa gió mùa rét cao nguyên trung bộ, phân tách nhì mùa: mùa mưa từ thời điểm tháng 5 cho tới mon 10, mùa thô từ thời điểm tháng 11 cho tới tháng bốn năm tiếp theo. Nhiệt phỏng tầm năm 21o - 25oC. Vùng tây Trường Sơn với lượng mưa tầm năm kể từ 2.200 - 2.500 milimet, vùng đông đúc Trường Sơn từ là 1.200 -1.750 milimet.

Bản thiết bị chi tiết
Bản thiết bị hành chủ yếu tỉnh Gia Lai

Vị trí địa lý-Địa danh và địa giới hành chính

Gia Lai là 1 tỉnh miền núi nằm ở vị trí phía bắc Tây Nguyên bên trên phỏng cao tầm 700 - 800 m đối với mực nước biển cả. Với diện tích S 15.536,92 km², tỉnh Gia Lai trải lâu năm kể từ 12°58'20" cho tới 14°36'30" vĩ bắc, kể từ 107°27'23" cho tới 108°54'40" kinh đông đúc. Phía bắc Gia Lai giáp tỉnh Kon Tum, phía phái nam giáp tỉnh Đak Lak, phía tây giáp Cam-pu-chia với 90km là đường giáp ranh biên giới giới vương quốc, phía đông đúc giáp những tỉnh Tỉnh Quảng Ngãi, Tỉnh Bình Định và Phú Yên.
           
 Khí hậu

Gia Lai với nhiệt độ nhiệt đới gió mùa gió mùa rét cao nguyên trung bộ, 1 năm với nhì mùa: mùa mưa chính thức từ thời điểm tháng 5 và kết thúc giục nhập mon 10, mùa thô từ thời điểm tháng 11 cho tới tháng bốn năm tiếp theo. Vùng Tây Trường Sơn với lượng mưa tầm kể từ 2.200 cho tới 2.500 milimet, vùng Đông Trường Sơn từ là 1.200 cho tới 1.750 milimet. Nhiệt phỏng tầm năm là 22-25ºC.

Cửa ngõ TP. Pleiku về tối. Ảnh: Nguyễn Giác
Cửa ngõ TP. Pleiku về tối. Ảnh: Nguyễn Giác

Địa danh và địa giới hành chính

Vùng khu đất tỉnh Gia Lai thời nay là địa phận trú ngụ nhiều năm của những dân tộc bản địa Jrai , Bahnar với luyện quán sinh sống trở thành từng làng mạc. Trước Khi người Pháp bịa đặt ách đô hộ lên Tây vẹn toàn, những dân tộc bản địa Gia Lai đang được ở quá trình cuối của xã hội vẹn toàn thuỷ đem sang trọng quá trình xã hội với giai cung cấp.

Vùng khu đất tỉnh Gia Lai thời nay là địa phận trú ngụ nhiều năm của những dân tộc bản địa Jrai , Bahnar với luyện quán sinh sống trở thành từng làng mạc. Trước Khi người Pháp bịa đặt ách đô hộ lên Tây vẹn toàn, những dân tộc bản địa Gia Lai đang được ở quá trình cuối của xã hội vẹn toàn thuỷ đem sang trọng quá trình xã hội với giai cung cấp.

Từ trong năm đầu của những năm 40 của thế kỷ XIX, những giáo sĩ người Pháp tiếp tục xâm nhập chống trú ngụ của những người Bahnar nằm trong xã Hà Tây - thị xã Chư Păh và xã HĐ Hà Đông - thị xã Đak Đoa thời nay nhằm tuyên giáo. Theo chân những giáo sĩ, thực dân Pháp càng ngày càng tiến thủ thâm thúy nhập Bắc Tây Nguyên tạo ra những đảo lộn mới nhất vì như thế những quyết sách phân tách nhằm trị, nhờ vào group này nhằm chống group không giống, phân tách rẽ Kinh - Thượng, phân tách rẽ những dân tộc bản địa nhập tỉnh, nhập chống cùng nhau.

Từ vào cuối thế kỷ XIX cho tới trong năm vào đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp từng bước thiết lập cỗ máy thống trị bên trên khu đất Gia Lai. Sau rất nhiều lần thay cho thay đổi, sáp nhập, phân tách tách nhằm xây dựng những đơn vị chức năng hành chủ yếu bên trên vùng Tây Nguyên, ngày 24 - 5 - 1932, tỉnh Pleiku được xây dựng (gồm đại lý Pleiku và đại lý Cheo Reo) bám theo Nghị toan Toàn quyền Đông Dương.

Đến trước Cách mạng Tháng Tám 1945, tỉnh Pleiku có: thị xã Pleiku (thành lập ngày 3 - 12 - 1929 bám theo Nghị toan Khâm sứ Trung Kỳ), thị xã An Khê, thị xã Pleikli, thị xã Chư Ty và thị xã Cheo Reo.

Sau Khi Cách mạng Tháng Tám thành công xuất sắc, thương hiệu tỉnh được tổ chức chính quyền cách mệnh gọi là Gia Lai.

Tháng 6 - 1946, thực dân Pháp lắc lại vùng khu đất Gia Lai và gọi thương hiệu của tỉnh là Pleiku. Từ năm 1946 - 1954, tỉnh Pleiku trình bày riêng rẽ, Tây Nguyên trình bày cộng đồng trải qua không ít phiên cửa hàng thống trị bám theo những văn bạn dạng của tổ chức chính quyền thực dân và chính phủ nước nhà bù coi.

Về phía tổ chức chính quyền cách mệnh, trong mỗi năm kháng chiến chống thực dân Pháp, thương hiệu tỉnh vẫn lưu giữ là Gia Lai tuy nhiên qua loa từng thời gian không giống nhau, tỉnh Gia Lai lại nằm trong sự chỉ huy thẳng của những cơ sở không giống nhau nhập chống, những thị xã nhập tỉnh cũng rất nhiều lần thay cho thay đổi tên thường gọi và địa giới hành chủ yếu.

Xem thêm: bảng đơn vị đo độ dài lớp 3

Đối với tổ chức chính quyền Sài Thành, tuy vậy từ thời điểm năm 1954 cho tới ngày miền Nam trọn vẹn hóa giải, thương hiệu tỉnh vẫn gọi là Pleiku, tuy nhiên dung mạo của tỉnh tiếp tục rất nhiều lần thay cho thay đổi.

 Về phía tổ chức chính quyền cách mệnh, từ thời điểm năm 1954 - 1975 vẫn lưu giữ thương hiệu tỉnh là Gia Lai, tuy nhiên địa giới hành chủ yếu của tỉnh có không ít thay cho thay đổi qua loa những quá trình không giống nhau của lịch sử dân tộc.

Ngày trăng tròn - 9 - 1975, bám theo Nghị quyết của Sở Chính trị, nhì tỉnh Gia Lai và Kon Tum được thống nhất trở thành một tỉnh mang tên gọi là Gia Lai - Kon Tum.

Ngày 12 - 8 - 1991, bám theo Nghị quyết kỳ họp loại 9 của Quốc hội khoá VIII, Gia Lai - Kon Tum tách trở thành nhì tỉnh: Gia Lai và Kon Tum. Từ sau thời điểm phân tách tỉnh, Gia Lai nối tiếp phân tách tách nhằm lập thêm thắt một vài thị xã mới nhất.

Đơn vị hành chủ yếu cung cấp thị xã, thị xã, trở thành phố: 17, bao gồm một TP. Hồ Chí Minh trực nằm trong, 2 thị xã và 14 thị xã.

Đơn vị hành chủ yếu cung cấp xã, phường, thị trấn: 222,  bao gồm 24 phường, 12 thị xã và 186 xã.     

Điều khiếu nại xã hội

Dân số

Dân số tỉnh Gia Lai có một.213.750 người (số liệu tổng hợp năm 2008) bao hàm 34 xã hội dân tộc bản địa nằm trong sinh sinh sống. Trong số đó, người Việt (Kinh) lắc 52% số lượng dân sinh. Còn lại là những dân tộc bản địa Jrai (33,5%), Bahnar (13,7%), Giẻ-triêng, Xơ-đăng, Thái, Mường...


 

Hội Làng- Mừng lúa mới nhất của dân tộc bản địa Bahna, Kông Chro, Gia lai. Hình ảnh Nguyễn Giác
Hội Làng- Mừng lúa mới nhất của dân tộc bản địa Bahna, Kông Chro, Gia lai. Ảnh Nguyễn Giác

Cư dân Gia Lai hoàn toàn có thể chia thành nhì cỗ phận: Sở phận dân cư bạn dạng địa tiếp tục sinh sinh sống ở Gia Lai kể từ nhiều năm bao gồm dân tộc bản địa nền văn hóa Jrai và Bahnar, cỗ phân dân cư mới nhất cho tới bao hàm người Việt và những dân tộc bản địa không nhiều người không giống.      

Người Việt trước tiên cho tới sinh sinh sống ở chống An Khê (phía hướng đông bắc của tỉnh) kể từ vào cuối thế kỷ XVII. Tuy nhiên cho tới vào đầu thế kỷ XIX, người Việt toan cư bên trên Gia Lai vẫn đặc biệt thưa thớt và cũng chỉ triệu tập ở chống An Khê.

Trong thời nằm trong Pháp, nhập trong năm 1923 - 1945, tổ chức chính quyền thực dân mang 1 thành phần người Việt kể từ vùng đồng vì như thế ven bờ biển miền Trung lên thực hiện người công nhân trong số bốt điền trà, cafe và những công trường thi công thực hiện lối dọc quốc lộ 19 và 14.

Thác Phú Cường, Chư Sê, Gia Lai. Ảnh: Nguyễn Giác
Thác Phú Cường, Chư Sê, Gia Lai. Ảnh: Nguyễn Giác

Từ năm 1954 quay trở lại sau, số lượng dân sinh người Việt ở Gia Lai tăng nhanh chóng tự yêu cầu tuyển chọn dụng công chức, viên chức của tổ chức chính quyền Sài Thành, dân di trú miền Bắc nhập năm 1954, quyết sách ép buộc đồng bào miền Trung lên những khu vực dinh thự điền.

Sau ngày thống nhất non sông (năm 1975), Đảng và Nhà VN đã mang một vài lượng rộng lớn đồng bào người Kinh kể từ miền Bắc và miền Trung lên thiết kế tài chính, quốc chống, điều động cán cỗ bổ sung cập nhật mang đến Tây vẹn toàn trình bày cộng đồng và Gia Lai trình bày riêng rẽ, thực hiện mang đến con số người Kinh ở Gia Lai tạo thêm nhanh gọn.  

Dân tộc Jrai (Jơrai, Jarai, Gia Rai) là 1 nhập 5 tộc người (Jrai, Ê Đê, Chăm, Raglai, Chu Ru) Mã Lai - Đa Đảo (Malayo - Polinesien) hiện tại đang sinh sống và làm việc bên trên vùng khu đất phái nam Trường Sơn và đồng vì như thế ven bờ biển Trung Sở. Địa bàn trú ngụ là kể từ phái nam Kon Tum cho tới bắc tỉnh Đăk Lăk (theo chiều bắc - nam) và kể từ tây-bắc tỉnh Phú Yên cho tới vùng biên cương tiếp giáp với Campuchia (theo chiều đông đúc - tây). Trong chống trú ngụ này, Gia Lai là địa phận người Jrai sinh sinh sống triệu tập nhất. Khu vực trú ngụ chính  là phía tây cao nguyên trung bộ Pleiku (thuộc những thị xã Chư Păh, Ia Grai, Đức Cơ, Chư Prông, Chư Sê, TP. Hồ Chí Minh Pleiku) và vùng trũng Cheo Reo - Phú Túc ở phía đông đúc phái nam tỉnh (thuộc thị xã Ayun Pa và những thị xã Phú Thiện, Ia Pa, Krông Pa).

Với con số dân ở lắc ưu thế nhập xã hội những dân tộc bản địa thiểu số, ý thức về tộc người và vùng bờ cõi tộc người khá rõ ràng, lại sinh sinh sống bên trên địa phận án ngữ những đầu côn trùng giao thông vận tải mạch máu nối bắc Tây Nguyên với những tỉnh ven bờ biển phái nam Trung Sở nên người Jrai ở Gia Lai lắc lưu giữ một địa điểm quan trọng cần thiết về tài chính, chủ yếu trị và bình an - quốc chống. Đây là thành phần dân ở tiếp tục với những góp sức cần thiết nhập lịch sử dân tộc tạo hình và cách tân và phát triển của tỉnh. Trong trong năm kháng chiến hóa giải dân tộc bản địa hao hao nhập thời kỳ thiết kế non sông những thương hiệu người như căn nhà giáo Nay Đer, hero Kpa Ó, hero Kpui Thu...đã đến lòng đồng bào Tây Nguyên và toàn quốc.

Tháng 3- Tây Nguyên. Ảnh: Gia Lai
Tháng 3- Tây Nguyên. Ảnh: Gia Lai

Dân tộc Bahnar (Bơhnar, Ba Na) là 1 trong mỗi dân tộc bản địa nằm trong ngữ hệ Môn - Khơme. Địa bàn trú ngụ đa phần là phái nam tỉnh Kon Tum, bắc và đông đúc tỉnh Gia Lai. Trong khi, còn tồn tại một thành phần người Bahnar sinh sống rải rác rưởi ở những thị xã phía tây của tỉnh Tỉnh Bình Định, Phú Yên.

Trên địa phận tỉnh Gia Lai, chống trú ngụ triệu tập của những người Bahnar là phía đông đúc cao nguyên trung bộ Pleiku (thuộc những thị xã Mang Yang, Đak Đoa, phía bắc thị xã Chư Pah), bên trên cao nguyên trung bộ Kon Hơnờng (thuộc thị xã Kbang), vùng trũng An Khê (thuộc những thị xã Đak Pơ, Kông Chro, hướng đông bắc thị xã An Khê).

Người Bahnar ở Gia Lai với truyền thống lâu đời cách mệnh nhiều năm. Trong trong năm kháng chiến hóa giải dân tộc bản địa, Tỉnh uỷ Gia Lai đều lựa chọn chống trú ngụ của những người Bahnar nhằm thiết kế trở thành vùng địa thế căn cứ cánh mạng nên tác động của cách mệnh cho tới với những người Bahnar khá sớm. Anh hùng Núp, hero Wừu của dân tộc bản địa Bahnar hiện tại không chỉ là là niềm kiêu hãnh của đồng bào Tây Nguyên, nhưng mà còn là một niềm tự tôn của tất cả dân tộc bản địa nước ta.

Xem thêm: lời bài hát thằng hầu

Ngoài những dân tộc bản địa nêu bên trên, tính cho tới năm 2005, Gia Lai với 915 người Hoa nhưng mà tổ tiên của mình xuất hiện ở Gia Lai kể từ những ngày đầu xây dựng thị xã, thị xã.

Từ năm 1954 đến giờ, Gia Lai còn tiêu thụ một thành phần đồng bào những dân tộc bản địa không nhiều người kể từ miền Bắc nhập bám theo nhì mùa chủ yếu. Đợt loại nhất nhập năm 1954 và lần thứ nhì nhập trận đánh giành giật biên cương phía bắc (cuối những năm 70 của thế kỷ trước). Đến thời điểm cuối năm 2006, Gia Lai với 23.770 người là đồng bào những dân tộc bản địa không nhiều người ko nằm trong thành phần những dân cư bạn dạng địa, lắc 2,04% số lượng dân sinh toàn tỉnh.

Nguồn: LỊCH SỬ ĐẢNG BỘ TỈNH GIA LAI 1945 - 2005